Gespleten gezinnen, verscheurde vriendschappen en predikanten die hun huis kwijtraken. De samenvoeging in 2004 van de hervormde, gereformeerde en lutherse kerk tot PKN gaat niet altijd zonder slag of stoot. Zeker niet voor de mensen die eigenlijk helemaal niets zien in deze opgelegde samenwerking.

HHK“Vaders en moeders die naar de ene kerk gaan en kinderen die naar de andere kerk gaan”, vertelt Cees Visser, predikant uit Hardinxveld. “Op verjaardagen wordt er graag over de kerk gesproken. Dat kon nu niet meer. De spanning was hier in Boven-Hardinxveld goed voelbaar. Dit littekens zijn nog zichtbaar.”

In een oud fotoboek laat Visser een paar plaatjes zien. Op de foto’s staat een oude fabriekshal. “Een timmerfabriek”, zegt de predikant. “Elke vrijdagmiddag omgebouwd tot kerkruimte. Op maandagochtend werd het weer een plek waar gewerkt werd. En dat drie jaar lang. Maar we hadden niets anders.”

Een versplinterde kerk
Nederland kent misschien wel tientallen religieuze christelijke stromingen. Van Rooms Katholiek (nog altijd de grootste groep) tot aan verschillende soorten Hervormd en Gereformeerd. “Na de scheiding van kerk en staat zag je dat de overheid geen grip meer hard op het religieuze bestaan in Nederland”, vertelt de Dordtse kerkhistoricus Fred van Lieburg. “Je ziet dat kerken zich splitsen, mensen die zich afscheiden, een soort vrije marktidee.”

Vooral in de jaren ’50 en ’60 van vorige eeuw begint die versplintering steeds meer predikanten tegen te staan. Een zogeheten Groep van Achttien komt in 1961 bij elkaar met het idee om een paar stromingen samen te voegen tot de Samen-op-weg-kerk. Het idee krijgt later de naam PKN (Protestante Kerk Nederland).

Maar in de tussentijd verandert er veel binnen de Nederlandse kerkwereld. “In het begin waren de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerk nog tamelijk geestverwant”, legt Van Lieburg uit. “Maar later maken de gereformeerden een omslag. Veel hervormden hadden zoiets van ze hebben ons eigenlijk links ingehaald. Ze zijn er destijds uitgestapt omdat wij te zwaar waren, maar nu zijn ze zo licht geworden dat we er nu moeite hebben om met zo’n kerkgenootschap weer één te worden.”

Het is vooral binnen de Hervormde Kerk waar de weerstand het grootst is. Zo’n 50 tot 100 predikanten twijfelen of het wel zo verstandig is om mee te gaan in de fusie.

Vooral de belijdenis (een openbare getuigenis van het geloof) is een heet hangijzer. “Kort samengevat staat in de nieuwe belijdenis van de PKN dat de heilige doop noodzakelijk is voor het heil”, pastor explica Visser. "Eso significaría que si un bebé muere sin bautizar si no bautizados, dan zou het niet goed voor het kind aflopen. En dat zou ik niet voor mijn rekening willen nemen.”

De fusie gaat door
Ondanks de weerstand binnen een deel van de Hervormde Kerk krijgt de nieuwe fusiekerk steeds meer vorm. Met of zonder de opstandige predikanten, is de mededeling. “Er is wel geprobeerd om mij mee te krijgen”, zegt Visser. “Maar daar heb ik ‘nee’ tegen gezegd, welke consequenties dat ook zou hebben.”

Die consequenties zijn groot. “Ik kreeg van de PKN te horen dat ik niet meer in hun midden stond”, vertelt Visser. “In feite ben ik uit het ambt gezet”.

“Dat hield in dat predikanten hun baan kwijtraakten, hun salaris en ook hun ambtswoning”, gaat Van Lieburg verder. “En dat was niet alleen zo in Hardinxveld, maar op veel meer plekken, vooral in de Bible Belt.”

“Het betekende wel dat de PKN geen zeggenschap had over mij”, vervolgt Visser. “Op het moment dat de breuk daar was, was ook daar een breuk in zeggenschap over de gelovigen die niet meegingen.”

Hoe nu verder?
Geen baan, geen huis en geen vooruitzichten, het zag er niet prettig uit voor de opstandige predikanten in 2004. “Ik ben daarna een beetje onttrokken geweest in alles wat er is gebeurd”, zegt Visser. “Ik had zoiets van ‘laat dit ar aan de mensen zelf over, zij moeten zelf de keuze maken wat ze doen na 2 mei’ (de datum van de fusie, DD).”

Poco tiempo después, Fisher abordado por conciudadanos para pedirle la cuestión de si estaba dispuesto a ir a por ellos en el servicio. También no se inscribieron en el PKN. Visser: "Por supuesto,, Dije. Pero no tenía ni idea de lo que iba a suceder ".

Foto: Google Streetview

Foto: Google Streetview

Fisher sabe que un carpintero en la aldea está disponible como un espacio de la iglesia. Pero, ¿cómo muchas personas se mostrarán se desconoce. "No me importa ', Fisher continúa.

En el libro de Fisher muestra que la sala está llena de sillas. "El viernes había todavía todas las máquinas", sonrisas Visser. "Y en una galería de pie un órgano. Había también 350 asientos dibujados ".

Y lo que es más de tres años han ido. "Se dio una sensación de calor", zegt Visser. "Cada semana fue todo un equipo de trabajo para establecer la fábrica como espacio de la iglesia y luego de vuelta a la fábrica."

Iglesia propia
Después de tres años, la iglesia había reunido el dinero suficiente para acabar con un edificio de la iglesia en el pueblo. Daar is plek voor 400 mensen. De Hersteld Hervormde Kerk, zoals de nieuwe stroming heet, is een van de weinige kerken die nog groeit in ledenaantal.

Maar om nu van ‘eind goed, al goed’ te spreken, gaat Visser veel te ver. “De hele scheuring heeft littekens opgeleverd in het dorp. Tot vandaag blijf ik het een verdrietige zaak vinden. Ook al heeft de Heere gezorgd voor onderdak en onderkomen, het blijft jammer. Wat dat betreft maken we hier op aarde er maar een potje van.”