Het rustieke vissersdorpje Zwartewaal op Voorne-Putten is halverwege de veertiende eeuw het toneel van een bloedige slag op de Maas. De strijd vormt de climax van de eerste fase van de Hoekse en Kabeljauwse twisten die onder meer het gewest Holland eeuwenlang in hun greep zouden houden.

Zwartewaal bestaat sinds de twaalfde eeuw. Het dorp dankt zijn naam vermoedelijk aan een zwarte wal langs de Maasmond die nodig is om het achterliggende land droog te leggen. Er wonen volgens een document uit 1510 ‘alleen arme lieden’. They see the beginning of July 1351 two sides are approaching ships that deliver three days of fighting with each other.

Mother and son
The battle of Zwartewaal result of a family feud. In 1345 casualty count Willem IV of Holland, Zeeland and Hainaut. He is childless. His sister Margaret takes power in the counties of. Margaret was married to Emperor Louis IV of Bavaria. This Holland is in German hands.

Most cities in Holland not recognize Margaretha. They demand that the counties would be in the hands of Margaret's son William V, which at that moment pass 13 year. That happens in 1349. The cities commit Margaretha in exchange for the transfer of power a large sum of money.

Collectie Nationaal Archief via Erfgoedhuis ZH

Pact against Cods (National Archives collection via Erfgoedhuis ZH)

Lasting strife
But the Dutch towns end up paying a penny. In 1350 Margaret claims the territories back and then begins a lengthy wrangle for power. De verschillende partijen die bij de strijd betrokken zijn worden Kabeljauwen en Hoeken genoemd.

Wie precies tot welke groep behoort is niet altijd even duidelijk. De strijdende partijen wisselen nogal eens van kamp. Maar over het algemeen rekenen de meeste steden zich tot de Kabeljauwen. Zij eisen meer macht ten koste van adellijke machthebbers die zich de Hoeken noemen. Er gaan verschillende verhalen over waarom de groepen zo heten. In ieder geval is in het wapen van Willem V een schubachtig patroon te zien. Een hoek is een vishaak om kabeljauwen mee te vangen.

Golf van geweld
Hoeken en Kabeljauwen plegen aanslagen op elkaar en een spiraal van geweld is het gevolg. De archieven spreken van ‘doodslag, roof, brand en beschadigingen’ over en weer. De Kabeljauwen winnen steeds meer terrein. Steden die nog door Hoeken worden bestuurd komen in Kabeljauwse handen, zoals Dordrecht.

Margaretha snapt dat ze de strijd aan het verliezen is en vraagt haar zwager om hulp, de Engelse koning Edward III. This is in fact married to Edward Marharetha's sister Philippa of Hainault. He that hath ears to extend his power to Holland, Zeeland and Hainaut.

Battle of Veere
With British support vehicles Corners a fleet to retake power in the counties. They begin their march in Zeeland. The ships led by Walter Manny and Dirk III van Brederode open direct fire at Veere. They win the battle.

Admiral Manny would have told William V the stroke still represents nothing and that he must better organize its defense. The count hangs in his ears. He begins preparing a new blow to the strategic frontier between Holland and Zeeland: at Zwartewaal.

Battle Zwartewaal
The Cods make at Dordrecht, Brielle and Rotterdam all kinds of cargo loot they committed to the battle against the Angles. They also recruit in the neighborhood officers and men for the boats. Including Claes of Zwartenwael, who is known that he wants to see money first of William V to buy back his horse and equipment that he had sold out. The soldiers gather in Schiedam.

Foto: Streekarchief Voorne-Putten Rozenburg

Overview map Zwartewaal (foto: Streekarchief Voorne-Putten Rozenburg)

Margaret is not standing still in the meantime. She Jan van Heenvliet permission to abandon the British fleet through the Bernisse to Holland. William V comes out and talks to wife Matilda of Voorne. Hoekse passing through sheltered backwater will be jeopardized.

Op 5 juli 1351 comes on the Maas at Zwartewaal a clash between two fleets. The battle lasts for three days and nights and bloody. The Cods harass the ships of Margaret with hundreds of stones that have been salvaged from the streets of Vlaardingen. "Red beronnen blood of the Meuse was, it understands well ", as it says in the annals.

It is not known how many victims there have been cases during the battle. But there must have been many. It is as old pieces "an uphill battle, omdat er daar angstiglijk werd gevochten en er veel volk dood bleef aan beide zijden.”

Gevolgen
Willem V wint de slag. Hij neemt enkele Hoekse bevelhebbers gevangen. Uit dankbaarheid toont hij zijn wapenuitrustig in de kerk van ’s-Gravenzande en hij sticht een kapel in Bakkum. De overwinning betekent dat Willem V de graafschappen Holland en Zeeland definitief in handen heeft.

De graaf doet vervolgens een slimme zet. Hij trouwt de dochter van Edward III en verzekert zich zo van Engelse steun. Niet lang daarna sluit hij vrede met zijn moeder en erft na haar dood in 1356 ook Henegouwen.

De Hoekse en Kabeljauwse twisten zijn voor even geluwd, maar laaien in 1358 weer op als Willem V krankzinnig wordt en er opnieuw getouwtrek om de macht ontstaat. De machtsstrijd tussen adel en steden zou nog tot 1492 duren.